Chào mừng Ngày Sức khỏe Thế giới (07/04) với chủ “Together for Health: Stand with Science” và hưởng ứng Tháng hành động vì An toàn thực phẩm năm 2026 (15/04 – 15/05), Tổ Dinh dưỡng xin gửi đến quý đồng nghiệp và bạn đọc góc nhìn về mối liên hệ mật thiết giữa thực hành dinh dưỡng hợp lý, khoa học và an toàn thực phẩm đối với sức khỏe cộng đồng.
Nguồn hình: World Health Organization
1. Dinh dưỡng hợp lý: Nền tảng phòng bệnh và hỗ trợ điều trị
Trong y học hiện đại, dinh dưỡng không chỉ cung cấp năng lượng mà còn là một biện pháp can thiệp quan trọng. “Ăn đúng” theo quan điểm lâm sàng cần đảm bảo:
- Cân bằng các chất đa lượng: Điều chỉnh tỷ lệ Protein, Lipid, Carbohydrate phù hợp với tình trạng sinh lý và bệnh lý; ưu tiên Carbohydrate phức hợp có chỉ số đường huyết (GI) thấp để kiểm soát đáp ứng insulin.
- Tăng cường vi chất và hoạt chất sinh học: Bổ sung đầy đủ vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa từ thực vật giúp giảm stress oxy hóa, bảo vệ tế bào.
- Hạn chế yếu tố nguy cơ: Giảm natri (<5g muối/ngày) để kiểm soát huyết áp; hạn chế tối đa chất béo chuyển hóa (trans-fat) nhằm bảo vệ hệ tim mạch.
2. An toàn thực phẩm: Hàng rào bảo vệ sức khỏe
An toàn thực phẩm là điều kiện tiên quyết của dinh dưỡng. Một chế độ ăn cân đối nhưng không đảm bảo an toàn có thể gây hậu quả nghiêm trọng như ngộ độc cấp hoặc tích lũy độc chất lâu dài. Các nguyên tắc cần lưu ý:
- Ngăn ngừa nhiễm khuẩn chéo: Tách biệt thực phẩm sống – chín trong chế biến và bảo quản.
- Kiểm soát dư lượng hóa chất: Hạn chế thực phẩm có tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh, chất bảo quản vượt ngưỡng cho phép.
- Áp dụng “5 chìa khóa an toàn thực phẩm” của WHO: Giữ sạch – tách riêng sống/chín – nấu chín kỹ – giữ thực phẩm ở nhiệt độ an toàn – sử dụng nước và nguyên liệu an toàn.
3. Tầm nhìn chiến lược: Từ “Ăn đúng” đến “Sống khỏe” bền vững
“Sống khỏe” là trạng thái khỏe mạnh toàn diện về thể chất và tinh thần. Để đạt được điều này, cần:
- Cá thể hóa dinh dưỡng: Phù hợp với độ tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và mức độ hoạt động.
- Nâng cao nhận thức cộng đồng: Hiểu về truy xuất nguồn gốc thực phẩm và đọc nhãn dinh dưỡng.
- Duy trì lối sống lành mạnh: Kết hợp dinh dưỡng hợp lý với vận động thể lực và kiểm soát căng thẳng.
4. Kết luận:
Nhân dịp tháng 4 với các sự kiện đầy ý nghĩa, khuyến nghị mỗi cá nhân tích cực chủ động thực hiện dinh dưỡng hợp lý, khoa học và đảm bảo an toàn thực phẩm.
Ngoài việc điều chỉnh chế độ ăn, việc duy trì hoạt động thể chất đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát cân nặng. Người trưởng thành nên tập luyện ít nhất 150 phút mỗi tuần với các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội. Nếu cân nặng tăng nhanh hoặc đã có các bệnh lý liên quan như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn phù hợp.
Người dân có thể đến Tổ Dinh dưỡng – Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ để được tư vấn về chế độ ăn và hướng dẫn kiểm soát cân nặng an toàn. Đầu tư cho dinh dưỡng hôm nay chính là đầu tư bền vững cho sức khỏe tương lai.
Tài liệu tham khảo:
Tiếng Việt
1. Bộ Y tế Việt Nam. (2024). Thông tư hướng dẫn về công tác dinh dưỡng tiết chế trong bệnh viện.
2. Viện Dinh dưỡng Quốc gia. (2021). Khuyến nghị thực phẩm cho người Việt Nam giai đoạn 2021–2030.
Tiếng Anh
1. World Health Organization. (2026). World Health Day: Health for all and human rights framework.
2. Food and Agriculture Organization & World Health Organization. (2025). Codex Alimentarius: General principles of food hygiene.
3. International Food Information Council. (2025–2026). Food safety and nutrition trends 2025–2026.
Nguồn: TỔ DINH DƯỠNG