Vừa qua các bác sĩ khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình – Thần kinh – Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi cột sống tiếp cận đối bên để điều trị khối thoát vị đĩa đệm vị trí khó (di trú xuống dưới - vùng 4), trên người bệnh có 4 đốt sống thắt lưng.
Người bệnh nhập viện Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình – Thần kinh trong tình trạng đau thần kinh tọa dữ dội dọc theo mặt ngoài đùi, mặt ngoài cẳng chân, bắp chân và mu bàn chân phải.
Khám lâm sàng ghi nhận người bệnh đau kèm tê bì lan từ vùng thắt lưng xuống theo rễ L5 và S1 bên phải. Mức độ đau ở ngưỡng cao (VAS 7–8/10 điểm), khiến mọi sinh hoạt và vận động hàng ngày của Người bệnh bị hạn chế. Mặc dù đã điều trị nội khoa tích cực suốt 3 tháng tại địa phương nhưng tình trạng bệnh không cải thiện.
Kết quả chụp X-quang cho thấy người bệnh có biến thể giải phẫu bẩm sinh: chỉ có 4 đốt sống thắt lưng (so với 5 đốt sống ở người bình thường) và cột sống không bị mất vững trên hình ảnh X-quang động.
Hình ảnh xquang và CTscan cột sống
Hình ảnh Xquang động
Đặc biệt, hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) ghi nhận khối thoát vị đĩa đệm tầng L4-L5 lệch phải đã di trú xuống dưới rất xa – thuộc Vùng 4 (Zone 4) theo hệ thống phân loại Lee. Khối di trú này nằm sâu dưới chân cung, gây chèn ép đồng thời cả hai rễ thần kinh L5 và S1 bên phải.
Hình ảnh khối thoát vị trên phim cộng hưởng từ cột sống
Giải pháp: Tiếp cận đối bên lấy trọn khối di trú
Thoát vị đĩa đệm di trú Vùng 4 là một trong những dạng tổn thương khó tiếp cận trong phẫu thuật cột sống. Khối thoát vị nằm xa khoảng đĩa đệm ban đầu, nếu phẫu thuật mổ mở truyền thống thường phải cắt bỏ nhiều xương và mô mềm, làm gia tăng nguy cơ mất vững cột sống và đau kéo dài sau mổ.
Trước ca bệnh khó trên nền giải phẫu chỉ có 4 đốt sống, ê-kíp phẫu thuật quyết định áp dụng kỹ thuật phẫu thuật nội soi tiếp cận đối bên (Contralateral Approach).
Phương pháp này cho phép ống nội soi đi từ phía bên đối diện cross qua đường giữa, tạo góc phẫu trường tối ưu để quan sát trực diện Vùng 4 mà không cần tàn phá nhiều cấu trúc xương hay dây chằng phía bên tổn thương.
Ca mổ diễn ra thuận lợi trong vòng 90 phút, khối thoát vị di trú được gắp bỏ hoàn toàn, giải phóng hoàn toàn chèn ép cho rễ L5 và S1. Lượng máu mất trong quá trình phẫu thuật là tối thiểu.
Hình ảnh khối thoát vị được lấy ra sau mổ và hình ảnh vết mổ
Hồi phục sớm: Đi lại và xuất viện ngày thứ 2
Nhờ đặc điểm ít xâm lấn của phẫu thuật nội soi, diễn tiến sau mổ của người bệnh đạt những kết quả tích cực:
- Hậu phẫu ngày 1: Triệu chứng đau và tê bì chân giảm rõ rệt, mức độ đau giảm từ 8 điểm xuống chỉ còn 1–2 điểm (VAS 1–2/10). Người bệnh đã có thể tự ngồi dậy.
- Hậu phẫu ngày 2: Tình trạng sức khỏe ổn định, đứng đi lại nhẹ nhàng,vận động tốt và người bệnh được xuất viện.
Ưu điểm của Phẫu thuật Nội soi Cột sống
- Chính xác cao: Camera nội soi phóng đại giúp bác sĩ nhìn rõ dây thần kinh và khối thoát vị ở những vị trí khó.
- Xâm lấn tối thiểu: Đường mổ chỉ từ 8-10mm, bảo tồn tối đa hệ thống cơ, xương và dây chằng giữ vững cột sống.
- Phục hồi nhanh chóng: Giảm thiểu đau sau mổ, mất máu không đáng kể, giúp người bệnh (đặc biệt là người cao tuổi) sớm vận động và rút ngắn tối đa
thời gian nằm viện, tiết kiệm chi phí.
Nguồn: ThS.BS. Phan Văn Tuấn
Khoa Ngoại CTCH – TK