Ống mật chủ là ống dẫn mật lớn nhất đưa dịch mật từ gan xuống ruột. Khi có sỏi hình thành và mắc kẹt trong ống này, dịch mật bị tắc nghẽn, gây ra các triệu chứng nghiêm trọng, nếu không xử lý kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng.
Sỏi ống mật chủ là một bệnh lý ngoại khoa thường gặp, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu không được điều trị kịp thời, sỏi có thể gây viêm đường mật, viêm tụy cấp, nhiễm trùng huyết - những biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng người bệnh. Đối với các trường hợp sỏi kích thước lớn, nằm sâu trong đường mật hoặc tái phát nhiều lần, các phương pháp điều trị truyền thống như phẫu thuật mở hay nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) đôi khi còn hạn chế về hiệu quả.
Trước thực tế đó, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã triển khai đồng bộ hai kỹ thuật hiện đại gồm: phẫu thuật nội soi mở ống mật chủ lấy sỏi kết hợp nội soi đường mật trong mổ và tán sỏi qua đường hầm Kehr bằng laser. Sự phối hợp này tạo nên một quy trình điều trị khép kín, giúp xử trí triệt để các trường hợp sỏi ống mật chủ phức tạp, đồng thời nâng cao tính an toàn và hiệu quả điều trị.
Khi nào cần đi khám?
Bạn nên đến bệnh viện ngay nếu có các dấu hiệu sau:
• Đau bụng dữ dội vùng thượng vị (vùng trên rốn), đau lan ra hạ sườn phải
• Sốt cao, lạnh run
• Vàng da, vàng mắt
• Buồn nôn, nôn
Nếu không điều trị kịp thời, sỏi có thể gây viêm đường mật, viêm tụy cấp, hoặc nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng.
CA LÂM SÀNG
Tiền sử và bệnh sử
Bệnh nhân H.T.B., 66 tuổi, ngụ tại Cần Thơ, đã từng phẫu thuật nội soi cắt túi mật trước đó, kèm nhiều bệnh lý nền: bệnh tim thiếu máu cục bộ mạn và cường giáp. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau quặn bụng vùng thượng vị lan hạ sườn phải, sốt lạnh run, buồn nôn, đau ngày càng tăng. Bệnh nhân được đề nghị nhập viện điều trị tại Khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.
Kết quả thăm khám
Các xét nghiệm và hình ảnh học cho thấy:
• Xét nghiệm máu: Bạch cầu tăng cao 15.600/mm³ (bình thường 4.000–10.000).
• Siêu âm bụng: Đường mật bị giãn to (cả trong và ngoài gan), có sỏi trong ống mật chủ.
• CT bụng có thuốc cản quang: Ống mật chủ giãn (20 mm), có nhiều viên sỏi ở đoạn cuối, viên lớn nhất khoảng 19 × 17 mm. Nhánh gan trái kích thước khoảng 8mm, lòng có vài viên sỏi kích thước khoảng 6 x 6 mm.
Kết hợp các dấu hiệu: sốt lạnh run + xét nghiệm viêm + hình ảnh sỏi gây tắc mật, bệnh nhân được chẩn đoán xác định: Viêm đường mật cấp do sỏi ống mật chủ và sỏi nhánh gan trái theo tiêu chuẩn Tokyo Guidelines 2018, cần can thiệp phẫu thuật.
Bệnh nhân được thực hiện nội soi mở ống mật chủ lấy sỏi và soi đường mật trong mổ. Sau khi giải quyết sạch sỏi đoạn cuối ống mật chủ, vì cuộc mổ kéo dài và sỏi nhánh gan trái chưa gây tắc mật, phần sỏi còn lại này được chỉ định xử trí bằng tán sỏi qua đường hầm Kehr sau mổ.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tốt, bụng mềm, ống dẫn lưu Kehr hoạt động tốt. Kết quả chụp đường mật qua Kehr sau mổ còn ghi nhận khuyết thuốc cản quang ở đường mật nhánh gan trái. Bệnh nhân được xuất viện sau 5 ngày với tình trạng ổn định, mang theo ống Kehr và được hướng dẫn chăm sóc tại nhà, hẹn tái khám để kiểm tra và xử lý sỏi ở nhánh gan trái.
TÁN SỎI QUA ĐƯỜNG HẦM KEHR BẰNG LASER
Sau 3 tuần, bệnh nhân tái nhập viện theo lịch hẹn để thực hiện tán sỏi gan trái qua đường hầm ống Kehr. Đây là thủ thuật xâm lấn tối thiểu, chỉ cần phối hợp gây tê tại chỗ và tiền mê, giúp hạn chế được việc phải gây mê nội khí quản.
LỢI ÍCH DÀNH CHO NGƯỜI BỆNH
Kỹ thuật phẫu thuật nội soi kết hợp tán sỏi laser mang lại nhiều lợi ích vượt trội nhờ tính ít xâm lấn, giúp bệnh nhân giảm đau và hồi phục nhanh chóng với chỉ 3–4 vết mổ nhỏ (0,5–1 cm) thay vì đường mổ dài truyền thống. Điểm ưu việt của phương pháp này là bảo tồn được cơ vòng Oddi, giúp duy trì chức năng van một chiều ngăn dịch ruột trào ngược, từ đó giảm thiểu nguy cơ viêm đường mật và sỏi tái phát trong tương lai.
Đặc biệt, năng lượng laser cho phép xử lý hiệu quả cả những loại sỏi cứng, sỏi lớn trên 2 cm hoặc sỏi nằm sâu trong gan – vốn là những thách thức đối với nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP). Bên cạnh đó, sự hiện diện của đường hầm Kehr đóng vai trò như một 'lối vào' an toàn, cho phép giải quyết sỏi sót hoặc tái phát một cách nhẹ nhàng mà không cần phải mổ lại. Nhờ những ưu thế này, thời gian nằm viện được rút ngắn đáng kể, thường chỉ từ 3–5 ngày sau mổ nội soi và tối ưu hóa trong vòng 0–2 ngày đối với thủ thuật tán sỏi qua đường hầm Kehr.
ThS.BS. Nguyễn Lê Gia Kiệt
Khoa Ngoại tổng hợp