Một khối sưng vùng trước tai hoặc góc hàm, dù không gây đau, vẫn cần được thăm khám để xác định nguyên nhân. Qua trường hợp u tuyến nước bọt tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, người dân có thể hiểu thêm về bệnh lý tuyến mang tai và ý nghĩa của việc phát hiện và điều trị phù hợp.
Khối sưng vùng mang tai – dấu hiệu cần được quan tâm
Người bệnh, nam, 51 tuổi đến khám tại Khoa Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ vì xuất hiện khối sưng vùng trước tai bên trái khoảng một năm. Khối sưng xuất hiện đã lâu, đồng thời tăng dần kích thước, da phủ bình thường, không đau. Tuy nhiên, khối sưng ảnh hưởng đến sự cân đối khuôn mặt của người bệnh.
Sau quá trình thăm khám lâm sàng, siêu âm chẩn đoán và thực hiện các xét nghiệm, người bệnh được chẩn đoán u ở tuyến mang tai – một loại u lành tính của tuyến nước bọt.
Hình 1. Hình ảnh vùng mang tai khi người bệnh đến khám
U tuyến nước bọt mang tai là gì?
Tuyến nước bọt mang tai là tuyến nước bọt lớn nhất trong cơ thể, nằm ở hai bên mặt, phía trước và dưới tai. Tuyến có chức năng tiết nước bọt, hỗ trợ hoạt động ăn nhai, nuốt và bảo vệ môi trường khoang miệng.
U tuyến nước bọt mang tai gồm nhiều loại, có thể là lành tính hoặc ác tính. Phần lớn u tại vị trí này là u lành, thường biểu hiện bằng một khối sưng phát triển chậm, mật độ chắc, di động, sang thương giưới hạn rõ, da phủ bình thường và ít khi gây đau. Tuy nhiên, chỉ dựa vào cảm giác đau hay hình dạng bên ngoài không đủ để xác định bản chất khối u. Bác sĩ cần kết hợp thăm khám, siêu âm chẩn đoán, chụp căt lớp vi tính có bơm thuốc cản quang hay chụp cộng hưởng từ, xét nghiệm tế bào hoặc sinh thiết mô bệnh học để có chẩn đoán chính xác.
U Warthin là một trong những loại u lành tính thường gặp của tuyến mang tai. Bệnh thường xuất hiện ở người trung niên hoặc lớn tuổi và có mối liên quan rõ với hút thuốc lá. Khối u thường lớn chậm, không đau; một số người có thể có nhiều khối u hoặc tổn thương ở cả hai bên tuyến mang tai vị trí ở cực dưới tuyến mang tai gần góc hàm xương hàm dưới, thường một khối đồng nhất, mật độ chắc, di động, giới hạn rõ và không gây đau. U Warthin rất hiếm khi chuyển thành ác tính, nhưng vẫn cần được chẩn đoán chính xác để phân biệt với các bệnh lý khác.
Tiếp cận chẩn đoán và điều trị cho người bệnh
Trường hợp này, thăm khám ghi nhận khối vùng mang tai trái, kích thước khoảng 3,0 x 3,0 cm, mật độ chắc, di động rõ, không đau. Chức năng vận động cơ mặt bình thường.
Hình 2. Hình ảnh chụp cắt lớp vi tính
Người bệnh được thực hiện các cận lâm sàng cần thiết như Siêu âm, chụp cắt lớp vi tính. Kết quả ghi nhận các đặc điểm điển hình của u Warthin.
Hình 3. Hình ảnh siêu âm cho thấy kích thước 3,0x3,0 cm và giới hạn rõ
Hình 4. Hình ảnh vùng trước tai trước phẫu thuật
Đối với u Warthin, hướng xử trí được cân nhắc riêng cho từng người bệnh. Phẫu thuật có thể được chỉ định khi khối u gây triệu chứng, ảnh hưởng thẩm mỹ hoặc người bệnh có nhu cầu loại bỏ u. Tuy nhiên, nếu người bệnh chưa đủ điều kiện sức khỏe để can thiệp phẫu thuật, trong một số trường hợp bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi chủ động và tái khám định kỳ theo dõi diễn tiến khối u.
Trong phẫu thuật tuyến mang tai, việc bảo vệ dây thần kinh mặt có ý nghĩa quan trọng vì dây thần kinh này đi qua xuyên tuyến và điều khiển vận động các cơ biểu cảm trên khuôn mặt. Đường vào phẫu thuật được lựa chọn dựa trên vị trí, kích thước và đặc điểm khối u.
Hình 5. Hình ảnh khối u được lấy ra nguyên vẹn.
Kết quả giải phẫu bệnh của trường hợp này ghi nhận xác định u Warthin. Sau điều trị, tình trạng vết mổ lành tốt, vận động cơ mặt đều hai bên, không ghi nhận có tổn thương thần kinh. Người bệnh được hướng dẫn chăm sóc và tái khám theo lịch hẹn.
Hình 6. Kết quả mô bệnh học
Hình 7. Tái khám sau phẫu thuật hai tuần
Khám sớm để được chẩn đoán và tư vấn phù hợp
Trường hợp trên nhắc nhở rằng khối sưng không đau vùng mang tai vẫn cần được kiểm tra. Việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp, tránh kéo dài tình trạng chưa rõ chẩn đoán.
Người dân nên đến cơ sở y tế khi phát hiện khối bất thường ở vùng trước tai, dưới tai hoặc góc hàm, nhất là khi khối tồn tại kéo dài hay tăng kích thước. Nếu khối lớn nhanh, đau kéo dài, xuất hiện yếu hoặc lệch mặt, tê vùng mặt hay nổi hạch cổ, cần được đánh giá sớm. Những dấu hiệu này không đồng nghĩa chắc chắn với ung thư, nhưng cần được bác sĩ kiểm tra kỹ.
Không nên tự đắp thuốc, chích nặn hoặc dùng thuốc kéo dài khi chưa xác định nguyên nhân. Người đã điều trị cần tuân thủ hướng dẫn chăm sóc và lịch tái khám.
Khi phát hiện khối sưng bất thường vùng mang tai, người dân có thể đến cơ sở y tế để được thăm khám, tư vấn và hướng dẫn điều trị phù hợp.
Nguồn: Khoa RHM-Ths.Bs. Kim Ngọc Khánh Vinh