Các bác sĩ Khoa Mắt – Tai Mũi Họng, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ vừa phẫu thuật thành công nối thông lệ quản dưới kết hợp khâu phục hồi mi cho người bệnh bị chấn thương vùng góc trong mắt phải. Phẫu thuật giúp tái lập sự liên tục của đường lệ, đồng thời phục hồi cấu trúc giải phẫu của mi mắt.
Trường hợp người bệnh
Người bệnh N.T.H.N, 29 tuổi, nhập viện vì chấn thương mắt phải sau một tai nạn sinh hoạt. Theo lời kể, khoảng 2 ngày trước khi nhập viện, người bệnh bị té ngã, vùng mặt va chạm vào cạnh bàn, sau đó xuất hiện chảy máu vùng mắt. Người bệnh được sơ cứu tại cơ sở y tế địa phương và chuyển đến Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ để tiếp tục điều trị.
Khi nhập viện, thị lực mắt phải đạt 6/10, mắt trái 10/10. Khám ghi nhận mi dưới mắt phải sưng nề, trầy xước da mi; vết thương vùng góc trong làm đứt lệ quản dưới ở đoạn 1/3 trong; nhãn cầu bình thường. Người bệnh được chẩn đoán mắt phải chấn thương rách mi kèm đứt lệ quản dưới.
Phẫu thuật tái tạo lệ quản kết hợp khâu mi
Sau khi được thăm khám, đánh giá tổn thương và thực hiện các xét nghiệm thường quy trước phẫu thuật, người bệnh được chỉ định phẫu thuật tái tạo lệ quản kết hợp khâu phục hồi mi mắt. Ê-kíp phẫu thuật do BSCKII. Nguyễn Thanh Liệt, Khoa Mắt – Tai Mũi Họng, đảm nhiệm phẫu thuật chính.
Sau hơn 1 giờ phẫu thuật, ê-kíp đã xác định và nối thông thành công hai đầu lệ quản bị đứt, đặt nòng silicone để duy trì lòng lệ trong giai đoạn liền thương, đồng thời khâu phục hồi vết thương mi theo các lớp giải phẫu. Người bệnh tiếp tục được theo dõi và chăm sóc hậu phẫu theo quy trình chuyên môn.
Hình 1. Tình trạng tổn thương trước phẫu thuật.
Hình 2. Ê-kíp thực hiện phẫu thuật và hình ảnh trong mổ.
Hình 3. Hình ảnh người bệnh sau phẫu thuật.
Tổn thương lệ quản cần được phát hiện và xử trí sớm
Lệ quản là bộ phận thuộc hệ thống dẫn lưu nước mắt. Tổn thương lệ quản thường gặp trong các chấn thương vùng mi, đặc biệt ở khu vực góc trong mắt. Tổn thương có thể xảy ra đơn thuần hoặc phối hợp với rách bờ mi, tổn thương cơ vòng mi và các mô mềm quanh mắt. Nếu không được phát hiện và xử trí phù hợp, đứt lệ quản có thể dẫn đến chảy nước mắt kéo dài, hẹp hoặc tắc đường lệ, biến dạng bờ mi và ảnh hưởng đến chức năng thoát lưu nước mắt cũng như thẩm mỹ. Vì vậy, mục tiêu điều trị không chỉ là nối lại hai đầu lệ quản mà còn phục hồi chính xác bờ mi và các cấu trúc nâng đỡ ở góc trong.
Trong phẫu thuật, sau khi xác định và bộc lộ hai đầu lệ quản bị đứt, phẫu thuật viên đặt nòng silicone vào hệ thống lệ đạo nhằm duy trì lòng lệ, sau đó nối hai đầu lệ quản và khâu phục hồi các lớp giải phẫu của mi. Việc xử trí đồng thời giúp phục hồi cấu trúc tổn thương trong một lần phẫu thuật, tạo điều kiện cho quá trình liền thương và hạn chế biến dạng thứ phát.
Ý nghĩa của phương pháp điều trị
- Xử trí đồng thời tổn thương lệ quản và tổn thương mi, hạn chế nhu cầu phải thực hiện nhiều lần phẫu thuật.
- Khâu phục hồi chính xác bờ mi và các cấu trúc nâng đỡ giúp duy trì hình thái giải phẫu, giảm nguy cơ lệch bờ mi, khuyết bờ mi hoặc biến dạng góc trong.
- Đặt nòng silicone giúp duy trì lòng lệ trong giai đoạn liền thương, góp phần hạn chế nguy cơ hình thành sẹo gây hẹp hoặc tắc lệ quản.
- Khi được thực hiện sớm, đúng chỉ định và đúng kỹ thuật, phẫu thuật có thể góp phần bảo tồn chức năng dẫn lưu nước mắt, đồng thời cải thiện kết quả thẩm mỹ.
Khuyến cáo: Khi bị chấn thương vùng mi, đặc biệt là vết thương ở góc trong mắt, người bệnh cần được khám chuyên khoa mắt sớm, kể cả khi vết thương ngoài da không lớn. Việc đánh giá sớm giúp phát hiện tổn thương lệ quản, lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp và hạn chế các biến chứng về chức năng, thẩm mỹ về sau.
Khoa Mắt – Tai Mũi Họng
BSCKII. Nguyễn Thanh Liệt
Bệnh nhân N.T.H.N 29 tuổi Vào viện vì mắt phải bị chấn thương do bị tai nạn.
Bệnh sử: bệnh nhân khai cách nhập viện # 2 ngày, bị tai nạn sinh hoạt té vùng mặt va chạm cạnh bàn sau đó thấy chảy máu vùng mắt đến cơ sở Y tế địa phương khám sơ cứu giới thiệu đến bệnh viện Trường đại học y dược.
Tình trạng nhập viện: thị lực mắt phải 6/10. Mắ trái 10/10, mắt phải mi dưới sưng nề, xây sát da mi, vết thương mi dưới góc trong đứt lệ quản dưới đoạn 1/3 trong. Chẩn đoán xác định: mắt phải chấn thương rách mi + đứt lệ quản dưới. Bệnh nhân được làm các xét nghiệm thường quy trước mổ và được phẫu thuật tái tạo lệ quản kết hợp khâu mi. Sau hơn 01 giờ phẫu thuật, ê kíp phẫu thuật do BSCKII. Nguyễn Thanh Liệt đứng mổ chính đã nối thành công lệ quản đứt đặt nòng Silcon và khâu phục hồi vết thương mi cho bệnh nhân.
Trước mổ
Trong mổ
Sau mổ
Tổn thương lệ quản thường gặp trong các chấn thương vùng mi, đặc biệt là những vết thương ở vùng góc trong, có thể gây đứt lệ quản đơn thuần hoặc phối hợp với tổn thương bờ mi, cơ vòng mi và tổ chức phần mềm quanh mắt. Nếu không được phát hiện và xử trí đúng kỹ thuật, tổn thương lệ quản có thể dẫn đến chảy nước mắt kéo dài, hẹp hoặc tắc đường lệ, biến dạng bờ mi và ảnh hưởng đến chức năng cũng như thẩm mỹ của người bệnh. Vì vậy, mục tiêu của phẫu thuật không chỉ là phục hồi sự liên tục của lệ quản mà còn phải tái lập chính xác giải phẫu bờ mi và các cấu trúc nâng đỡ quanh góc trong. Phẫu thuật tái tạo lệ quản kết hợp khâu mi là phương pháp nhằm xử trí đồng thời tổn thương đường lệ và tổn thương mi trong cùng một cuộc phẫu thuật. Sau khi xác định và bộc lộ hai đầu lệ quản bị đứt, phẫu thuật viên tiến hành đặt ống thông Silicon vào hệ thống lệ đạo để duy trì lòng lệ, sau đó nối hai đầu lệ quản và khâu phục hồi các lớp giải phẫu của mi theo đúng vị trí. Việc tái tạo đồng thời giúp phục hồi tương đối đầy đủ cấu trúc giải phẫu, tạo điều kiện cho quá trình liền thương và hạn chế các biến dạng thứ phát.
Phương pháp này có nhiều ưu điểm. Thứ nhất, xử trí đồng thời tổn thương lệ quản và tổn thương mi, hạn chế việc phải thực hiện nhiều lần phẫu thuật. Thứ hai, việc khâu phục hồi chính xác bờ mi và các cấu trúc nâng đỡ giúp duy trì hình thái giải phẫu của mi, giảm nguy cơ lệch bờ mi, khuyết bờ mi hoặc biến dạng góc trong. Thứ ba, đặt ống Silicon trong quá trình tái tạo lệ quản giúp duy trì lòng lệ trong giai đoạn liền thương, qua đó góp phần hạn chế nguy cơ hình thành sẹo gây hẹp hoặc tắc lệ quản. Thứ tư, khi được thực hiện sớm và đúng kỹ thuật, phương pháp có khả năng bảo tồn chức năng dẫn lưu nước mắt, đồng thời đạt kết quả thẩm mỹ tốt hơn. Ngoài ra, việc kết hợp hai kỹ thuật trong một lần phẫu thuật giúp giảm thời gian điều trị, giảm số lần can thiệp và tạo thuận lợi cho quá trình theo dõi người bệnh.
(Nguồn Kanski JJ, Bowling B. Kanski’s Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach. 9th ed. Edinburgh: Elsevier; 2020)
KHOA MẮT – TAI MŨI HỌNG
BSCKII. Nguyễn Thanh Liệt